Cunup olan veya abdesti bozulan kisi, seferde ve mukim iken asagidaki sebep dolayisiyla teyemmum edebilir;

Su bulamazsa; Allah Azze ve Celle buyuruyor ki; “Ey iman edenler! Siz sarhos iken -ne soylediginizi bilinceye kadar- cunup iken de -yolcu olan mustesna- gusul edinceye kadar namaza yaklasmayin. Eger hasta olur veya bir yolculuk uzerinde bulunursaniz, yahut sizden biriniz ayak yolundan gelirse, yahut kadinlara dokunup da (bu durumlarda) su bulamamissaniz o zaman temiz bir toprakla teyemmum edin: Yuzlerinize ve ellerinize surun. Suphesiz Allah cok affedici ve bagislayicidir.”(Nisa 43)

Imran Ibnu Husayn (radiyallahu anhuma) anlatiyor: "Rasulullah (aleyhissalatu vesselam), bir kenara cekilmis halkla birlikte namaz kilmayan bir adam gordu.

"Ey fulan! Halkla birlikte niye namaz kilmiyorsun?'' diye sordu. Adam: "Ey Allah'in Resulu, cenabet oldum, su da yok'' deyince:

"Topragi kullan, o sana yeterlidir" buyurdular." (Buhari(348) Muslim(682) Nesai(1/171))

Kuyunun derin olmasi gibi sebeplerle suyun cikarilamayisi, suyun yemek yapmak icin, icmek icin, necaseti gidermek veya hayvan sulamak icin ancak yetecek kadar olmasi durumlarinda su yok kabul edilir, teyemmum edilebilir.

Hastalik sebebiyle teyemmum; Hasen el Basri r.a. dedi ki; “Yaninda su mevcut olup da, hastaligindan dolayi onu kullanamayan teyemmum eder.” (Buhari(Fethul Bari-1/441)) Cumhura gore soguk sudan zarar gorecek olan da bu hususta hasta hukmundedir. (bkz.: Ibnul Munzir el Evsat(2/28) Ibni Teymiye Fetava(21/350))

Su ile arasinda; yirtici hayvan, dusman, yangin veya hirsiz gibi engeller bulunan kisi, su bulamayan hukmundedir. Yine suyun FasIklarin bulundugu yerde olmasi halinde, kadin su almak icin oraya gitmez ve teyemmum eder. (Ibni Kudame el Mugni(1/238))

Ibnu Abbas (radiyallahu anhuma) anlatiyor: "Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) zamaninda bir adam yaralanmis, sonra da ihtilam olmustu. Kendisine yikanmasi emredildi. Adam yikandi ve oldu. Onun haberi Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'a ulasmisti. (Ofke ile) sunlari soyledi:

"Onu oldurmusler, Allah da onlarin canini alsin! Madem bilmiyorlardi, niye sormadilar? Bilgisizligin sifasi sualdir. Ona, teyemmum yeterliydi. Yarasina bir bez sarilmali ve uzerinden meshedilmeli, sonra da bedeninin geri kalan kismi yikanmaliydi.'' (Ebu Davud(337) Ibnu Mace(572) Sahihu Suneni Ebu Davud(325) Darekutni(1/190) Beyhaki(1/226) Ibni Huzeyme(273) Ibni Hibban(201))

Soguk sebebiyle teyemmum; Amr Ibnu'l-As (radiyallahu anh) anlatiyor: "Zatu's-Selasil Gazvesi 'nde, soguk bir gecede, ihtilam oldum. Yikandigim takdirde helak olacagimdan korktum. Boylece teyemmum yapip, arkadaslarima sabah namazini kildirdim. Bu hadiseyi Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'a anlattilar. Bana:

"Ey Amr! Sen cunub oldugun halde arkadaslarina namaz mi kildirdin?" diye sordu. Ben de yikanmama mani olan durumu haber verdim ve dedim ki:

"Ben Allah'in soyle soyledigini isittim: "Kendinizi oldurmeyin, Allah sizlere karsi rahimdir'' (Nisa 29).

Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) gulduler ve hicbir sey soylemediler." (Ebu Davud(334,335) Sahihu Suneni Ebu Davud(323) Buhari(1/95) El Irva(154) Ibni Hibban(202) Darekutni(1/178)) Bu hadisi serif, teyemmum alan kisinin, abdest almis olanlara imamlik edebilecegine delildir.

Su oldugu halde selami cevaplamak icin teyemmum; Ebul Cuheym r.a.’den; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem Cemel kuyusu tarafindan geldi, bir adama rastladi. Adam ona selam verdi. Fakat Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem onun selamini hemen almadi, bir duvara varip yuzunu ve ellerini mesh etti, ondan sonra selamini aldi.” (Buhari(337) Muslim(369))

Cunup olanin teyemmum etmesi; Abdurrahman Ibnu Ebza anlatiyor: "Bir adam Hz. Omer (radiyallahu anh)'e gelerek: "Ben cunub oldum, su da bulamadim (ne yapayim)?'' diye sordu. Hz. Omer: "Namaz kilma!'' diye cevap verdi. (Orada bulunan Ammar radiyallahu anh soze girip): "Ey mu'minlerin emiri! Hatirlamiyor musun? Ben ve sen bir seriyyede beraberdik. Cenabet olduk ve su bulamadik. O zaman sen namaz kilmamis, ben ise topraga bulanarak kilmistik. (Sonra bu durumu kendisine acinca), Aleyhissalatu vesselam bana: "Ellerini yere vurup sonra ufleyip sonra onlarla yuzunu ve ellerini meshetmen sana kafi idi '' buyurdular" dedi. (Buhari(338) Muslim(368))

Omuzlara ve koltuk altlarina kadar teyemmum sahih mi?; Ammar'in soyle soyledigi rivayet edildi: "Biz Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'la birlikte omuzlara ve koltuk altlarina kadar teyemmum ettik." (Buhari(Teyemmum 4-8) Muslim(368) Ebu Davud(318,319,322-328) Nesai(1/165-170))
Ishak b. Ibrahim b. Mahled el Hazneli diyor ki: Teyemmum “yuz ve ellerin meshedilmesinden ibarettir” seklindeki Ammar’in hadisi hasen sahihtir. “Omuzlar ve koltuk altlarina kadar” hadisi bir onceki hadise ters degildir. Cunku Ammar teyemmum hadisinde omuzlara ve koltuklara kadar Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem emretti demiyor. Biz oylece yaptik diyor. Sonunda Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e sorunca O da yuz ve elleri meshetmeyi emretmis O da sonunda bu sekilde karar kilmistir. (Tirmizi(144))

Teyemmum ederek namaz kilan, Vakit cikmadan su bulursa namazi iade etmez; Ebu Sa'id radiyallahu anh anlatiyor: "Iki kisi bir sefere ciktilar. Derken namaz vakti girdi. Beraberlerinde su olmadigi icin temiz toprakla teyemmum ettiler ve namazlarini kildilar. Sonra vakti icinde su buldular. Bunlardan biri, abdesti de namazi da iade etti, digeri iade etmedi.

Sonra Rasulullah Aleyhissalatu vesselam'a gelince durumu anlattilar. Rasulullah aleyhissalatu vesselam, iade etmeyene: "Sunnete isabet ettin, namazin sana yeterlidir!" dedi. Abdesti ve namazi iade eden zata da: "Sana iki kat ucret var!" buyurdu." (Ebu Davud(338,339) Nesai(1/213) Darimi(1/190) Darekutni(1/188) Sahihu Ebu Davud(327))

Biz sunneti boylece ogrendikten sonra, namazi iade ederek sunnete muhalefet etmemiz caiz olmaz. Namazi iade eden ictihadi ile hareket ettigi icin sevap almis, fakat sunnete isabet edememistir. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem; “Bir namazi bir gunde iki kere kilmayin buyurmustur.” (Sahihu Suneni Ebu Davud(540))

Ibnu Omer (radiyallahu anhuma), Curuf denen mevkideki tarlasindan donuyordu. Mirbedu'n-Ne'am (denen deve agilindan) gecerken namaz vakti girdi. Hemen teyemmum edip namazini kildi. Sonra Medine'ye dondugunde gunes henuz yuksekteydi (ve namazin vakti cikmamisti). Ama namazini iade etmedi." (Malik(1/56) Buhari(1/87))

Bazi Meseleler;

1- Su bulamayan abdest icin su satin alabilir.

2- Su aramak icin tayin edilmis belirli bir mesafe yoktur. Vakit cikincaya kadar suyu arastirir.

3- Sadece bazi azalarini yikayacak kadar suyu olan bunu yapar ve teyemmum eder. Allah Azze ve Celle buyuruyor ki; “O halde gucunuzun yettigi kadar Allah'tan korkun”(Tegabun 16)

Ebu Hureyre r.a.’den; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki; “Size bir sey emrettigim zaman gucunuz yettigi kadar onu yerine getirin.” (Buhari(7288) Muslim(1337))

4- Hapis olan ve kendisiyle su veya toprak arasinda bir engel bulunan, o halde namazini kilar. Bu sekilde kildigi namaz tamdir. Iade etmesine gerek yoktur. (bkz.: Ibni Hazm Muhalla(2/188)) Bir onceki maddede gecen ayet ve hadis bunun da delilidir.

5- Su kullandigi takdirde vaktin cikacagindan korkan teyemmum edemez. Namazi mesru sebeplerle gecirdiyse bile hadisi serifte; “Kim namazi unutursa veya uyuyakalirsa onun kefareti hatirlayinca kilmasidir.” Buyrulmustur. (Buhari(1/148) Muslim(1/477)) Suyu kullanarak abdestini veya guslunu alir. Yetisirse yetisir, yetismezse kendisini suclasin.

6- Su olmadigi zaman kisinin esiyle cima etmesi mekruh degildir. Ebu Zerr r.a., sudan uzak bir yerde esiyle birlikte kalmis, cunup olmustu. Su olmadigi icin o halde namaz kildi. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in yanina geldiginde;

“Helak oldum ey Allah’in Rasulu!” dedi. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem;

“Seni helak eden nedir?” diye sorunca, o da durumu anlatti. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem;

"On yil boyu su bulamasa da, temiz toprak muslumanin abdest suyudur. Suyu bulunca, bedenine onu degdir (yikan), zira bu daha hayirlidir.'' buyurdu. (Ebu Davud(332,333) Tirmizi(124) Nesai(1/171) Abdurrazzak(913) Ahmed(5/155,180) Ibni Huzeyme(2292) Ibni Hibban(196) Darekutni(1/180) Hakim(1/176) Beyhaki(1/7,220) Elbani el Irva(153))

Bir kimsenin on yil boyunca esinden uzak durmasi mumkun olmayacagina gore, su olmadigi zaman esiyle cima etmesi mekruh degildir.

Ibni Abbas r.a.’dan; “Esiyle beraber seferde olan ve yanlarinda su bulunmayan kisinin esiyle cima edip teyemmum etmesinde sakinca yoktur.” (Ibnul Munzir el Evsat(2/17))