ABDEST


ABDESTIN FAZILETLERI

Onden ve Arkadan cikan (idrar, mezi, meni, gaita ve yel gibi) seyler; Saffan Ibnu Assal (radiyallahu anh) anlatiyor: "Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) yolcu oldugumuz zaman, bize mestlerimizi uc gun uc gece, cenabet hali disinda kucuk ve buyuk abdest bozma, ve uyku sebebiyle cikarmamamizi emrederdi." (Tirmizi(96,3529, 3530) Nesai(1/83, 84) Ibnu Mace(554) Ibni Huzeyme(193) Ibni Hibban(180) Darekutni(1/197) Beyhaki81/276) sahih.)

Ebu Hureyre radiyallahu anh’in naklettigine gore: Allah Resulu sallallahu aleyhi ve sellem soyle buyurdu: "Herhangi birinizden hades (yel) vaki olursa, abdest almadikca kilacagi namazi kabul edilmez" buyurdu. (Buhari(6954) Muslim(225))

Ali radiyallahu anh’den; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki; “Meziden dolayi abdest, meniden dolayi gusul gerekir” (Tirmizi(114) Sahihu Suneni Tirmizi(99) Miskat(311))

Suur kaybi (uyku, bayilmak, delirmek); Ali r.a.’den; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki; “Gozler duburun bagidir. Kim uyursa abdest alsin.” (Sahihu Suneni Ebu Davud(198) Ibn Mace(Taharet: 62) Darimi(Vudu: 48) Ahmed(4/97))

Cinsel uzva arada bir engel olmadan dokunmak; Busre Bintu Saffan (radiyallahu anha) anlatiyor: "ResululIah (aleyhissalatu vesselam) buyurdular ki: "Zekerine degen abdest almadikca namaz kilmasin.'' (Tirmizi(82, 83, 84) Darimi(1/184) Muvatta(1/42) Ebu Davud(181) Nesai(1/216) el Irva(116) sahihtir.)

Talk Ibnu Ali (radiyallahu anh) anlatiyor: "Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'in yanina geldik. (Biz huzurlarinda iken) bir adam geldi. Sanki o bir bedevi idi. "Ey Allah'in Resulu! dedi, kisi abdest aldiktan sonra zekerine degerse ne gerekir (abdesti bozulur mu, bozulmaz mi?)'' Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) su cevabi verdi: "O, kendisinden bir parca degil midir?" (Ebu Davud(182, 183) Tirmizi(85) Nesai(1/101) Elbani Sahihu Suneni Ebu Davud(167))
Ebu Hureyre r.a.’den;Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki; “Birinizin eli arada bir ortu olmadan cinsel uzvuna dokunursa abdest alsin.” (Ibni Hibban sahih senetle rivayet etti. Bkz.: Elbani Sahiha(1235))

Deve eti yemek; Cabir Ibnu Semure (radiyallahu anh) anlatiyor: "Bir adam Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'a gelerek: "Koyun eti sebebiyle abdest alayim mi?'' diye sordu. "Dilersen abdest al, dilemezsen alma!" diye cevap verdi. Adam bunun uzerine: "Deve eti sebebiyle abdest alayim mi?'' diye sordu. Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) bu sefer: "Evet, deve eti sebebiyle abdest al!" cevabini verdi. Adam tekrar: "Koyun agillarinda namaz kilayim mi?'' diye bir baska sual sordu: "Evet!'' cevabini aldi. Tekrar sordu: "Pekala, deve agillarinda namaz kilayim mi?'' "Hayir!'' buyurdu." (Muslim(360).)
Sah Veliyullah Dehlevi der ki; “Daha onceki ummetlere deve eti haram iken bu ummete helal kilinmistir. Sukur ifadesi olarak deve eti yedikten sonra abdest almak farz kilinmis olabilir. Allahu A’lem.”



Arada ortu varken cinsel uzva dokunmak; yukarida gecti.

Kadina dokunmak; Hz. Aise (radiyallahu anha) anlatiyor: "Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) kadinlarindan birini optu, sonra donup namaza gitti, abdest tazelemedi. Urve rahimehullah der ki: "Kendisine: "Bu, sizden baska bir hanimi olmamali!" dedim, Hz. Aise gulmekle cevap verdi.'' (Ebu Davud(178, 179,180) Tirmizi(86) Nesai(1/104) Ibnu Mace(502) Sahihu Ebu Davud(164,165))

Yara, hacamat gibi sebeplerle vucuttan kan cikmasi; necasetler bolumunde ilgili rivayetleri kaydetmistik oraya bakiniz. Ayrica Ebu Hureyre r.a. der ki; “Abdest ancak hadesten (onden ve arkadan cikanlardan) dolayi gerekir.” (Buhari(1/52))

Az yada cok kusmak; bunun abdesti bozduguna dair sahih bir delil yoktur. Yukarida gecen Ebud Derda r.a. hadisi ise fiili sunneti ifade etmektedir. Bu da bunun mustehap oldugunu gosterir. Zira fiili sunnet vucup ifade etmez.

Abdestin bozuldugundan supheye dusmek; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki; "Sizden biri, karninda bir seyler hissetse ve fiilen cikip cikmadigi hususunda tereddud icinde kalsa, bir ses isitmedikce veya bir koku duymadikca mescidden cikmasin." (Muslim(362) Tirmizi(74, 75) Ebu Davud(177).)



1- Sag el ile mazmaza; Humran Mevla Osman anlatiyor: "Hz. Osman radiyallahu anh su istemisti. (Getirdim. Aldi ve) uc kere ellerine dokerek yikadi. Sonra sag elini kaba sokup mazmaza ve istinsakta bulundu (agzina ve burnuna su alip yikadi). Sonra uc kere yuzunu, arkasindan da dirseklerine kadar uc kere ellerini yikadi. Sonra basina meshetti, sonra da topuklarina kadar ayaklarini ucer sefer yikadi ve:

"Ben Resulullah aleyhissalatu vesselam'i, su abdestim gibi abdest alirken gordum. Abdesti bitince de soyle demisti:

"Kim su abdestim gibi abdest alir, arkasindan iki rek'at namaz kilar ve namazda kendi kendine (dunyevi bir sey) konusmazsa gecmis gunahlari affedilir." (Buhari(159) Muslim(226) Ebu Davud(106) Nesai(1/68).)

2- Sol ile sumkurmek; Ali bin Ebi Talib anlatiyor: Kendisi abdest almak icin su istedi. Sonra abdest almaya baslayarak, agzina su verdi, burnuna su verdi ve sol eliyle uc defa sumkurdu. Sonra soyle dedi: Iste bu, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in aldigi abdesttir.” (Sahihu Suneni Nesai(89) el Irva(91))

3- Tek avuctan mazmaza ve istinsak; Abdu Hayr anlatiyor: "Hz. AIi radiyallahu anh bize geldi ve namaz kildi. (Namazdan sonra abdest) suyu istedi.
"Suyu ne yapacak, namazi kildi ya! Herhalde bize ogretmek istiyor!" dedik. Icinde su olan bir kapla bir legen getirildi. Kaptan sag eline su doktu: Uc defa ellerini yikadi. Sonra uc kere mazmaza ve istinsakta bulundu. Mazmaza ve istinsaki su aldigi eliyle yapti. Sonra uc kere yuzunu yikadi, sag elini uc kere yikadi, uc kere sol elini yikadi. Sonra elini kaba batirdi, bir kere basini meshetti. Sonra uc kere sag ayagini yikadi, uc kere sol ayagini yikadi. Sonra: "Resulullah aleyhissalatu vesselam'in abdestini bilmek kimin hosuna giderse, iste o boyledir!" dedi." (Ebu Davud(111) Tirmizi(48) Nesai(1/68) Sahihu Suneni Ebu Davud(104) Darimi(1/178) Ibni Huzeyme(147))

4- Oruclu olunmadigi zaman mazmaza ve istinsakta mubalaga; Lakit b. Sabre’den: “...Ben: “Ya Rasulallah, bana abdestten bahset.” dedim. “Abdesti guzelce al, parmaklarin arasina suyu eristir. Oruclu degilken burnuna suyu cokca cek.” buyurdu. (Sahihu Suneni Ebu Davud(131) Tirmizi(38) Nesai(Taharet: 91) Ibn Mace(448) Darimi(Vudu: 34) Ahmed(4/211) Ibni Huzeyme(170))

5- Basin tamamini mesh etmek vaciptir; Allah Azze ve Celle buyuruyor ki; “Ey iman edenler! Namaz kilmaya kalktiginiz zaman yuzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi, baslarinizi meshedip, topuklara kadar ayaklarinizi yikayin..” (Maide,6)

Abdullah Ibnu Zeyd Ibni Asim Ibni'l-Ensari radiyaIlahu anh'in anlattigina gore, kendisine:

"Bizim icin, Resulullah aleyhissalatu vesselam'in abdestiyle bir abdest al (da gorelim)!" diye talepte bulunuldu. O, hemen bir kap (su) isteyip, onceki hadiste anlatilan sekilde abdest aldi. Abdest alisini anlatan rivayette su farkli aciklama var: "Basini meshettikte ellerini (saclari ustunde) ileri ve geri dogru yuruttu. (soyle ki: Mesh ameliyesine basin on kismindan basladi ellerini enseye dogru goturdu. Sonra, basladigi yere kadar geri getirdi. Sonra ayaklarini yikadi.'' (Buhari(185) Muslim(235, 236) Muvatta(1/18) Ebu Davud(118,119,120) Tirmizi(35,47) Nesai(1/71,72) Darimi(1/177) Ibni Huzeyme(155))

Ibnul Museyyeb r.a. dedi ki; “Basi mesh konusunda kadin da erkek gibidir.” (Buhari bunu muallak olarak rivayet etmis, Ibni Ebi Ebi Seybe ise muttasil isnadiyla nakletmistir.)

6- Bas kac kere mesh edilir?; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in basini bir kere, iki kere ve uc kere meshettigi sahih olarak rivayet edilmistir. (Bkz.:Sahihu Suneni Ebu Davud(95,98,117) Temamul Minneh(s.91))

7- Sarik uzerine mesh edilebilir; Bilal (radiyallahu anh) anlatiyor: "Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) mestleri ve sarigi uzerine meshetti." (Muslim(275) Ibni Ebi Seybe(1/34))

Sevban’dan: Rasulullah (bir defa gece baskini icin) Seriyye (askeri birlik) gondermisti. (Siddetli bir) soguga tutuldular, Rasulullah’in yanina dondukleri zaman onlara sariklarinin ve ayakkabilarinin uzerlerine meshetmelerini emretti. (Ebu Davud(146) Elbani(Sahihu Suneni Ebu Davud(133))
Sarik uzerine mesh etmede abdestli olarak sarmis olmak sart olmadigi gibi belirli bir sure ve mesafe ile de sinirlandirilamaz. Zira bu konuda delil yoktur. Sahabelerin cumhuru sarik uzerine mesh etmeyi caiz gormuslerdir.

8- Kulaklarin ici ve disi mesh edilir; Abdurrahman b. Meysere el-Hadrami, el-Mikdam b. Ma’dikerib el-Kindi’nin soyle dedigini isittim demistir: Rasulullah’a bir abdest suyu getirildi ve abdest aldi, ellerini uc kerre yikadi, sonra uc kerre de agzina ve burnuna su verdi, sonra da yuzunu ve kollarini uc kerre yikadi. Nihayet basini, kulaklarinin icini ve disini meshetti. Parmaklarini kulak deliklerine soktu. (Ebu Davud(121) Ibni Mace(442) Beyhaki(1/59) Tahavi(1/32) Sahihu Suneni Ebu Davud(114))

Abdullah b. Amr demistir ki: Bir adam Rasulullah’a gelip:

“Ya Rasulallah, abdest nasil alinir?” diye sordu. Rasulullah da bir kap su isteyerek, ellerini uc kere, yuzunu uc kere, kollarini uc kere yikadi. Basina mesh etti. Sehadet parmaklarini kulaklarina sokarak uclariyla icini, bas parmaklariyla dislarini meshetti. Daha sonra ayaklarini ucer kere yikadi. Akabinde de soyle buyurdu:

“Iste abdest boyle alinir. Kim buna bir sey ekler veya eksiltirse kendisine kotuluk etmis ve zulmetmis olur.” Veya “zulmetmis ve kotuluk etmis olur.” (Ebu Davud(135) Nesai(1/88) Ibn Mace(422) Ibni Huzeyme(174) Beyhaki(1/79) Tahavi(1/33) Elbani Sahihu Suneni Ebu Davud(123) el Miskat(417))

9- Basin meshadildigi su ile kulaklari meshetmek ve gerekirse yeni su almanin caiz olusu; Sahabelerin cogunda rivayet edilen hadiste; “Kulaklar bastan sayilir”( daha once gecti. Bkz.: Elbani Sahiha(36)) buyrulmustur. Dolayisiyla kulaklari meshetmek icin ayrica su almaya gerek yoktur. Yeni su almanin caiz olusu da su hadisten anlasilmaktadir;

Abdullah Bin Zeyd r.a.’den; “Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem kulaklarini mesh etmek icin yeni su aldi.” (hasendir. Beyhaki “sahih” kaydiyla(1/50) Tirmizi(35))

10- Boynu mesh etmek bidattir; boynun mesh edilecegine dair sahih bir sey yoktur. (bkz.: Elbani Daife(69) Daifu Suneni Ebu Davud(15) Nevevi el Mecmu(1/465) Ibni Teymiye Fetava(21/127))

11- Ayaklari topuklara kadar yikamak; Ibnu Amr Ibni'l-As radiyallahu anhuma anlatiyor: Halk ikindi namazi sirasinda acele etti ve bir kismi alelacele abdest aldi. Biz onlara ulastik. Okcelerine su degmemis, parliyordu. Bunun uzerine Aleyhissalatu vesselam:

"Okcelerin ateste vay haline! Abdesti tam alin!'' buyurdular." (Buhari, Ilm 3, 30, Vudu 27, 29; Muslim(240-242); Muvatta(1/19) Ebu Davud(97) Nesai(1/77,78) Ahmed(2/164,193,201) Ibni Huzeyme(161))

12- Ayak parmaklarini ovalamak; el Mustevrid Bin Seddad r.a.’den; "Rasulullah aleyhissalatu vesselam'i gordum. Abdest aldigi zaman ayaklarinin parmaklarini serce parmagi ile hilalliyordu." (Tirmizi(40) Ebu Davud(148) Ibni Mace(446) Sahihu Suneni Ebu Davud(134) el Miskat(407))
Ibn Abbas (r.a.)’den rivayet edildigine gore, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdular ki: “Abdest aldiginda el ve ayak parmaklarinin arasini hilalle” (Tirmizi(39) Ibn Mace(447) Nesai(Taharet: 93) sahihtir; Elbani Sahiha(1306))

13- Abdestten sonra on tarafa su serpmek; Hakem Ibnu Sufyan es-Sakafi anlatiyor: "Rasulullah aleyhissalatu vesselam abdest alirken etegine su serperdi.'' (Sahihu Ebu Davud(154) Nesai, Taharet: 102; Tirmizi, Taharet: 38; Ibn Mace, Taharet: 58. sahitleriyle sahihtir. Bkz.; Miskat(366))

14- Abdest uzuvlarindan yikamadik yer birakmamak; Cabir radiyallahu anh anlatiyor: "Hz. Omer radiyallahu anh bana sunu soyledi: "Bir adam Resulullah aleyhissalatu vesselam'a gelmisti. Bunun abdest almis fakat ayaklarinin uzerinde tirnak kadar bir yeri yikamadan birakmis oldugunu gordu. ResuluIlah aleyhissalatu vesselam, adama derhal mudahaIe etti:

"Git abdestini guzelce al!" Adam gidip yeniden abdest aldi, sonra namazini kildi." (Muslim(243); Ebu Davud(171).)

Enes b. Malik’den: Bir adam abdest almis, ayagi uzerinde tirnak kadar bir yeri birakmis oldugu halde Rasulullah’a geldi. Rasulullah da ona:

“Don, abdestini guzelce al.” Buyurdu (Muslim(243) Sahihu Suneni Ebu Davud(161) Ibni Huzeyme(164) Beyhaki(1/70) el Irva(86))

15- Abdest alirken kullanilan su miktari; Sefine radiyallahu anh anlatiyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam'i bir sa' miktarindaki su cenabetten yikar, bir mudd su da abdestine yeterdi." (Muslim(326); Tirmizi(56))

16- Siralamaya uymamak abdesti bozmaz; Mikdam Bin Madikerb r.a.’den; “Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem abdest alirken ellerini uc kere, yuzunu uckere, kollarini uc kere yikadi, sonra ucer kere mazmaza ve istinsak yapti ve basini mesh etti. Kulaginin icini ve disini mesh etti ve uc kere ayaklarini yikadi.” (Ebu Davud(121) Ibni Mace(442) Beyhaki(1/59) Tahavi(1/32) Sahihu Suneni Ebu Davud(114) Nevevi ve Ibni Hacer; “hasen” dediler. Bkz.; Elbani Temamul Minneh(s.88))

17- Abdestte asiriligin yasaklanmasi; Abdullah b. Amr demistir ki: Bir adam Rasulullah’a gelip:

“Ya Rasulallah, abdest nasil alinir?” diye sordu. Rasulullah da bir kap su isteyerek, ellerini uc kere, yuzunu uc kere, kollarini uc kere yikadi. Basina mesh etti. Sehadet parmaklarini kulaklarina sokarak uclariyla icini, bas parmaklariyla dislarini meshetti. Daha sonra ayaklarini ucer kere yikadi. Akabinde de soyle buyurdu:

“Iste abdest boyle alinir. Kim buna bir sey ekler veya eksiltirse kendisine kotuluk etmis ve zulmetmis olur.” Veya “zulmetmis ve kotuluk etmis olur.” (Ebu Davud(135) Nesai(1/88) Ibn Mace(422) Ibni Huzeyme(174) Beyhaki(1/79) Tahavi(1/33) Elbani Sahihu Suneni Ebu Davud(123) el Miskat(417)) Yine buyurmustur ki; “Bu ummette temizlik ve dua hususunda asiri giden bir topluluk olacaktir.” (Sahihu Suneni Ebu Davud(87) Miskat(418))

18- Baskasina abdest aldirmak; Mugire (r.a.) anlatiyor: Tebuk savasinda, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem abdest alirken, eline abdest suyunu doktum. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem mestleri uzerine mesh etti. (Buhari(182) Muslim(274)) Yine Usame Bin Zeyd r.a. de Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e abdest aldirmistir.

19- Abdest alirken konusmak caizdir; bundan yasaklayan bir delil yoktur.

20- Abdest esnasinda uzuvlari yikarken okunacak dualarin asli yoktur, bidattir.

21- Abdest alirken azalarini kac kere yikadigindan suphe eden, kesin bilgiye itibar eder, en az sayiyi dikkate alir.

22- Abdest azalarindaki mum, oje gibi altina su gecirmeyen maddeler abdeste engeldir. Ancak kina gibi sadece rengi degistiren seyler abdeste engel olmaz.

23- Istihazeli (ozur kanamasi) olan kadin, namaz vaktini tamamen kaplayan kanama, idrar akintisi ve yel kacirma gibi ozru olan kisiler her namaz vakti icin abdest alir ve ozru devam etse de vakit cikana kadar abdesti devam eder.

24- Yaz kis havlu ile kurulanmak caizdir.

25- Abdest alirken baskasindan yardim almak caizdir. (son yedi madde icin bkz.: Seyyid Sabik Fikhus Sunneh)



Allah Azze ve Celle buyuruyor ki; “(Seytan, Allah’a karsi “Elbette senin kullarindan belli bir nasip edinecegim. Onlari mutlaka saptiracagim, muhakkak onlari bos kuruntulara dusurecegim, suphesiz onlara emredecegim de, hayvanlarin kulaklarini yaracaklar, suphesiz onlara emredecegim de Allah’in yarattigini (fitrati) degistirecekler” dedi. Kim Allah’i birakip ta seytani dost edinirse, elbette apacik bir ziyana dusmustur.” (Nisa;118-119)
Ebu Hureyre radiyallahu anh’in rivayet ettigi hadisi serif; “Cuma gunu gusletmek, misvak, biyiklari kisaltmak, sakali uzatmak, Islam fitratindandir. Zira Mecusiler biyiklarini uzatir, sakali keserler. Su halde onlara muhalefet edin.” (Ibni Sad(1/147) Muslim(taharet,55) Beyhaki(1/150) Safii el Umm(1/21) Beyhaki Ma’rife(1/246) Nesai(Zinet,2) Ahmed(2/52) Buhari Tarihul Kebir(1/140) Taberani Sagir(553) Hatib Tarih(6/247) Deylemi(2570) Fethul Bari(10/346) Suyuti Esbabi Vurud(212-214) Zadul Mead(1/166))

Aise radiyallahu anha rivayet ediyor; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki; “On sey vardir ki, bunlar daha onceki peygamberlerin de sunnetlerindendir; biyiklari kisaltmak, sakali uzatmak, misvak kullanmak, buruna su cekip temizlemek, tirnaklari kesmek, parmak aralarini yikamak, koltuklari yolmak, kasIklari tiras etmek, taharet ve agza su vermek.” (Muslim(361) Tirmizi(2758) Ebu Davud(taharet 29) Nesai(8/126) Ibni Mace(293) Tahavi Muskilul Asar(1/297) Darekutni(1/95) Ebu Ya’la(8/4517) Ibni Ebi Seybe(1/195) Beyhaki(1/36,52) Ahmed(6/137) Ebu Avane(1/191) Neylul Evtar(1/110))

Biyiklari uzun ve sakallari tirasli bir Mecusi Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e gelmis ve Rasulullah s.a.v., ona; “Boyle yapmani sana kim emretti?” diye sorunca o Kisra’yi kastederek; “Rabbim” demisti. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem; “Lakin benim Rabbim, biyiklari kisaltmami, sakallari salivermemi emretti” buyurarak sakalin onemini ve Rabbimizin bir emri oldugunu belirtmistir. (Ibni Sa’d(1/449) Said Bin Mansur Musannef(172) Ibni Kesir el-Bidaye(4/264) Ebu Nuaym Delail(1/349) Ibnul Cevzi el-Vefa(2/460) Tarihut Taberi(2/654) Suyuti Durrul Mensur(1/276) Suyuti Esbabi Vurud(213) Ibni Hacer Metalibul Aliye(2206))

Ibni Omer radiyallahu anhuma, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in soyle buyurdugunu rivayet ediyor; “Biyiklari kisaltin, sakallari uzatin. Musriklere benzemeyin.” (Malik Muvatta(sa’r,1) Buhari(libas,63-64) Muslim(taharet,52) Ebu Davud(4199) Tirmizi(2764) Nesai(taharet 14) Ahmed(2/16, 356, 365, 366, 387) Beyhaki(1/151) Suyuti Esbabi Vurudil Hadis(77) Beyhaki Suab(6430-34) Ibni Ebi Seybe(8/376) Tarihu Bagdat(5/11) Kenz(17251) Neylul Evtar(1/114))

Insanlari en guzel bicimde yaratan Allah Teala, peygamberleri araciligiyla kulluk vazifelerini onlara ogrettigi gibi kilik kiyafetlerini de tayin etmis ve bildirmistir. Yaratilis icabi ve hikmetleri geregi olarak insanlarin bedenlerinde sac, sakal ve diger killari yaratmistir. Bunlarin bir kisminin giderilmesini veya kisaltilmasini, bir kisminin da kesilmeyerek uzatilmasini peygamberleri aleyhimus selam teblig etmisler ve uyarmislardir. Hadisler, sakalin uzatilmasini, biyigin kisaltilmasini emretmektedir.

Hafiz Ibnu Sahin, sakal tirasinin musle oldugunu belirtir. (Ibnu Sahin en-Nasih vel-Mensuh(s.256)) (musle; vucut azalarindan herhangi bir yeri keserek eziyet etmektir.)

Sakali tiras etmek, hem fitrati degistirmek, hem de kadinlara benzemek olur ki, bunlar lanetlenmis fiillerdir. (Bkz. Hattabi es Subki Menhelul Azbul Mevrud(1/186) Kutul Kulub(3/457) Konyali Mehmed Vehbi Sahihi Buhari Serhi(4/326) Kandehlevi Sakal Risalesi(s.21))

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, yaratilisi degistirenlere, (dovme yapan ve yaptirana, cimbizla kaslari yolana ve yoldurana, guzel gorunmek icin dislerini seyreklestirene, torpuleyene ve torpulettirene, peruk takana ve taktirana, kadinlara benzeyen erkeklere ve erkeklere benzeyen kadinlara) lanet etmistir. (Buhari(Tefsir, 59, Libas,82) Muslim(libas,120) Ebu Davud(tereccul, 5) Tirmizi(edeb 33) Nesai(Zinet,24,26) Ibni Mace(nikah 52) Darimi(isti’zan, 19) Ahmed(1/415) Ibni Abdilberr el Cami(2/188) Hatib el-Kifaye(s.22) Beyhaki(7/312) Neylul Evtar(4/190) Tuhfetul Ahvezi(1/67))

Demek ki, fitrati degistirmek lanete mustahak olmaya sebeptir. Allah Teala, erkekleri biyik ve sakallari ile, kadinlari ise biyiksiz ve sakalsiz yaratmistir. Degistirilmesine dinimizde yasak konulmayan ve emredilen sunnet olmak, tirnak kesmek, etek ve koltuk tirasi gibi, seyler bundan mustesnadir.



1- Ayakkabilar (Pabuclar) uzerine mesh:

Evs b. Ebi Evs es-Sekafi’den: Rasulullah abdest aldi. Ayakkabilari ve ayaklari uzerine meshetti. Ravi Abbad, es-Sekafi’nin soyle dedigini duymustur: Ben Rasulullah’i bir kavmin kuyusuna gelip abdest alarak ayakkabilari ve ayaklari uzerine meshettigini gordum. (Sahihu Ebu Davud(145) Beyhaki(1/286) Ahmed(4/7) Ibni Omer r.a.’den; Tahavi Serhu Maanil Asar(1/97) Beyhaki(1/286) Ibni Abbas r.a.’dan; Beyhaki(1/286) Abdurrazzak(783))

Mes'ele: Mestler topuklarin altinda kalacak sekilde kesIk olsa bile, uzerlerine meshetmek caiz olur. Bu, Evzai'nin kavlidir. Rivayet olunduguna gore Evzai: Topuklarin altindan kesIk olan (topuklari ortmeyen) mestler uzerine ihramda olan kimse mesheder, demistir. Evzai'den baskasi demistir ki; Mestler topuklari ortecek sekilde olurlarsa, ancak o takdirde uzerlerine mesh olunur. (Muhalla(2/103))

2- Mestlere mesh etmek;

Mugire Ibnu Su'be (radiyallahu anh) anlatiyor: "Ben Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'la beraberdim. Bana:

"Ey Mugire, su kabini al!'' emretti. Ben de onu aldim. Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) (la tenhaya gittik. O) benim gozumden kayboldu, kaza-yi hacet yapti, (geri dondu). Uzerinde Sami bir cubbe vardi. (Abdest almak icin hazirlik yapti. Cubbesinin yenlerini cemreyip) kollarini cikarmaya calisti. Ancak (yenler) dardi. Ellerini (yenlerin uc kismindan geri cikarip cubbeyi sirtina koyup kollarini) alttan cikardi. Ben su doktum, namaz icin abdest aldi. Mestleri uzerine meshetti, sonra namaz kildi."

Bir diger rivayette: "Mestlerini cikarmada yardimci olmak icin egildim. Bana:

"Birak onlari, zira ben, abdestli olarak mestlerimi giyindim" buyurdu ve uzerlerine meshetti. (Buhari(182) Muslim(274) Muvatta(1/36) Ebu Davud(149-151) Tirmizi(97-100) Nesai(1/82-84,76))

Cerir Ibnu Abdillah el-Beceli (radiyallahu anh)'in anlattigina gore, Cerir, abdest alip mestleri uzerine meshedince, kendisine: "Mest uzerine mesh mi yapiyorsun'' diye sormuslardir. O da: "Evet demistir, ben Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'i gordum. Bevletti sonra abdest aldi. (Sira ayaklarina gelince, yikamayip) mestlerinin uzerine meshetti '' dedi. A'mes der ki: "Ibrahim Neha'i dedi ki: "Bu hadis, Abdullah Ibnu Mes'ud (radiyallahu anh)'un ashabinin hosuna gidiyordu, cunku Cerir (radiyallahu anh)'in musluman olusu Maide suresinin nuzulunden sonra idi." (Buhari(387) Muslim(272) Tirmizi(93) Nesai(1/81))

3- Coraplara mesh etmek;

Mugire (radiyallahu anh) anlatiyor: "Rasulullah (aleyhissalatu vesselam) abdest aldi ve coraplarinin ve ayakkabilarinin uzerine meshetti. (Ebu Davud (159) Tirmizi (99) Ahmed (4/252) Ibni Mace (559) Ibni Huzeyme (198) Ibni Hibban (176) Beyhaki (1/283) Ibni Ebi Seybe (1/215) Elbani el-Irva (101) sahihtir.)

Ebu Davud dedi ki: Ali b. Ebi Talib, Ibn Mesud, Bera b. Azib, Enes b. Malik, Ebu Umame, Sehl b. Sa’d ve Amr b. Hureys dahi coraplari uzerine mesh etmistir. Bu husus Omer b. El-Hattab ve Ibn Abbas’tan da rivayet edilmistir. (Ebu Davud(159) Bkz.: Ibni Hazm Muhalla (2/115) Ibni Ebi Seybe (1/215-217) Abdurrazzak (773-778) Beyhaki (1/285)) Bunlara Ukbe Bin Amir, Sad Bin Ebi Vakkas, Ibni Omer ve Bilal’i de (r.a) ekleyebiliriz. (Ibni Ebi Seybe(1/215-217) Abdurrazzak(745,773,779-782) Beyhaki(1/285))

Coraplar uzerine mesh, ayni sekilde Tabiinden de menkuldur: Katade, Ibnu'l-Museyyeb, Ibn Cureyc, Ata, Nehai, Hasen, Hilas, Ibn Cubeyr ve Nafi (Allah onlara rahmet eylesin) bunlardandir. (Ibni Ebi Seybe (1/215-217) Abdurrazzak (745, 773, 779-782) Beyhaki (1/285)) Coraplar uzerine mesh hadisini Ebu Hanife, Safii, Ahmed b. Hanbel, Ishak, Davud-i Zahiri ve ibn Hazm kabul etmislerdir.

Imam Ahmed Musnedinde soyle demektedir; Yahya b. Said, Sevr ve Rasid b. Sa'd tarikiyle Sevban'in soyle dedigini nakletmistir. "Peygamberimiz dusman uzerine kucuk bir birlik gonderdi. Soguktan mutazarrir olan bu birlik geri dondugunde, Peygamber efendimize soguk sebebiyle cektikleri sIkintidan dolayi sIkayette bulundular. Bunun uzerine Peygamber efendimiz Asaib ve Tesahin uzerine mesh etmelerini emretti." (Ebu Davud(146) Ahmed (5/277) sahihtir.)

Allame Ibn Esir en-Nihaye isimli eserinde demistir ki; “Asaib, Amaim'dir (imame, mendil veya hirka Ile basa sarilan sarik demektir) zira, bas onunla baglanir. Tesahin ise, hufve, corap ve bunlarin benzerleri, isinma amaciyla ayaga giyilen seylerdir. Bu her iki kelimenin de tekili yoktur.”
Ebu Musa'l-Es'ari demistir ki: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem abdest aldi ve coraplari ve pabuclari (na'linleri) uzerine meshetti (Ibni Mace(590) hasendir.)

Sa’d Bin Abdullah Bin Dirar’dan; Enes Bin Malik r.a abdest aldi ve ince yunden mamul coraplarina mesh etti.” (Ibni Ebi Seybe(1/216) Dulabi el-Kuna vel Esma(1/181) Ibni Hazm Muhalla(2/84) bkz.: Abdurrazzak (745) Beyhaki (1/285))

Yahye'l-Bekka'dan rivayete gore O; Ibn Omer'in "coraplar uzerine mesh, mestler uzerine mesh gibidir" dedigini isittim, demistir." (Bu rivayetlerin tamamini Abdur'razzak ve Ibn Ebi Seybe ve Beyhaki musanneflerinde nakletmislerdir. Abdur'razzak;(745-773,777,779-782) Ibn Ebi Seybe(1/215-217) Beyhaki(1/285)) Aynisi Enes ve Nafi r.a. den de nakledildi. (Abdurrazzak(779) Ibni Ebi Seybe(1/216) isnadi sahihtir.)

Ebu Hanife hastaligi esnasinda coraplari uzerine meshetmis, sonra da ziyaretcilerine, "Insanlari menettigim seyi kendim yaptim," demistir. (Tirmizi(99))

Ibrahim en-Nehai der ki; “Kim mestlere mesh etmekten yuz cevirirse, bu seytandandir.” (Ibni Ebi Seybe(1/180) Elbani el Meshu Alel Curabeyn(s.54)) Derim ki, sunnette sabit olduktan sonra coraplara meshden yuz cevirmek de boyledir.

Imam Ibn Hazm, Muhalla isimli kitabinda soyle demistir; “Mesh icin derinin sart kosulmasinin anlami yoktur. Zira, bu konuda gelmis ayet, Sunnet, kiyas ve Sahabi sozu olmadigindan coraplar uzerine meshi yasaklamak hatadir. Cunku bu yasaklama, Rasulullah'tan sabit olan Sunnete ve eserlere muhalefet etmektir. Peygamber aleyhis'selam, zikrettigimiz haberlerde mestleri digerlerinden ayirmadi. Coraplar uzerine mesh konusunda, Nebi sallallahu aleyhi ve sellem'e isnad edilerek gelen hicbir rivayette kayit ve sart olmamasi da bu hususu te'yid eder mahiyettedir. Bu sekilde bir kayit ve sart, rivayet edilenlerin ne soylenisinden, ne anlamindan, ne de isaretinden anlasilmaktadir. Ve gayet aciktir ki; Nasslar, bir tahsis edicinin gelmesine kadar umumu uzere ve mutlaki takyid eden bir sey gelinceye kadar da itlaki uzere hamlolunur. Ve bu konuda; Umumu tahsis eden ve mutlaki takyid eden ne bir hadiste, ne de bir eserde, hicbir sey gelmemistir.

Corabin anlami; daha once lugat ve fikih imamlarindan naklettigimiz sekliyle, lugat ve orf itibariyle apaciktir. Hic kimse; Corabin na'l seklinde olmasini, sIklik ve kalinligini ne mefhumunda, ne de musemmasinda sart kosmamistir. Fikih ve lugatta corabin konumu mutlak olduguna gore; Ince, kalin, na'linli ve na'linsiz olanina corap demek dogru ve hak olur. Allah iyisini bilir.”

4- Yirtik mest veya yirtik corap uzerine mesh:

Bu konudaki delilimiz, "Aslolan Ibahadir." Prensibidir. Buna ragmen; kim ki, meshi yasakliyor ve bunlarin yirtiktan salim olmasini sart kosuyor veya ona bir sinir koyuyorsa bu husus, Peygamberimizin uzerinde ittifak edilen, "Allah'in Kitabinda olmayan her sart batildir." seklindeki sozu ile reddolunmustur. Bunun gibi, Sevri'den gelen sahih rivayete gore Sevri; “Ayagina ilisIk oldugu muddetce onun uzerine mesh et” demis ve devamla; "Muhacirlerin ve Ensar'in mestleri yirtik, yamali, parca parca degil miydi?" demistir. (Abdurrazzak(1/194 no:753) Beyhaki(1/283) Muhalla(2/100))

Ibni Hazm demistir ki; “Mestlerde veya ayaklara giyilen seyde kucuk veya buyuk, enine veya boyuna yirtik olur da, ayagin bir kismi acilirsa bu aciklik, ayagin kucuk bir bolumu veya buyuk bir bolumu veya her ikisi birden olsa da, bunlarin hepsi musavidir. Butun bunlara ragmen, giyilen mest veya coraplardan ayaklara bir sey ilistigi muddetce uzerlerine mesh caizdir. Bu; Sufyan es-Sevri'nin, Davud'un, Ebu Sevr'in, Ishak b. Rahuye'nin ve Yezid b. Harun'un da kavlidir.” (Muhalla(2/100))

Sonra; Ibn Hazm Mesh'i caiz gormeyen alimlerin goruslerini, ihtilaf ve zitliklarini beyan etmek suretiyle anlatir ve sonra bunlari reddederek bu kavillerin delili olmayan birer gorusten ibaret oldugunu beyan eder. Ve bu konuya su sozu ile son verir;

"Bu konuda hak ve gercek olan, Kur'anin aciklayicisi olan Sunnetin getirdigi hukumdur. Bu da: Uzerlerinde mesh edilecek bir giysi bulunmayan ayaklarin hukmu, onlarin yikanmasidir. Ve uzerlerinde meshedilecek bir giysi bulunan ayaklarin hukmu ise, o giyilen sey uzerine mesh edilmesidir. Sunnet bu sekilde gelmistir (Allah Azze ve Celle buyurur ki; “Rabbin unutkan degildir” (Meryem 64).

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem de bunu ogreterek, mestler uzerine ve ayaklara giyilen sey uzerine meshetmeyi emretmistir (Mestler ve coraplar ve bunlardan baskalari, ayaklara giyilen seyler cumlesindendir.). Ve bunun uzerine, buyuk capta veya daha kucuk cap'ta yirtigi olan coraplar uzerine ve yirtigi olmayan, kirmizi renkte, siyah renkte, beyaz renkte, yeni ve eski coraplar uzerine mesh olunmustur: Ve Peygamber efendimiz bunlar arasinda bir ayirim da yapmamistir. Bunlarin hukmu konusunda din'de bir ihtilaf olsaydi, Cenab-i Allah Rasulune yanlis yaptirmamak icin ona dogrusunu vahyederdi. Ve Allah'in Rasulu de farz olani beyan etmeyi ihmal etmezdi. O'nu bundan tenzih ederiz. Su duruma gore, her hal uzere mesh hukmu sihhat kazanmistir.
Seyhu'l-Islam Ibn Teymiyye Ihtiyaratinda "Iki cihetten birisinde sargilar uzerine mesh caiz olur" demistir. (Ibni Teymiye Ihtiyarat(s.13)) Ibn Temim ve baskasi da bunu hikaye etmistir. Ve yirtik vaziyetteki mest uzerine, bu ismi tasidigi ve onunla yurumek mumkun oldugu muddetce mesh'in caiz olacagini soylemistir ve bu gorus, Safii'nin iki gorusunden eski olani olup, Ebu'l-Berekat ve ulema'dan digerlerinin tercihi de bu yondedir. Ben derim ki; Imam Rafii, (Serhu'l-Veciz) isimli eserinde bu gorusu cokluk olan tarafa nisbet etmis ve bunu delil gostererek demistir ki;

“Meshi mumkun gormemek ruhsat kapisini daraltir. O takdirde uyumlu davranmak vacip olur. (Rafii Serhul Veciz(2/370)) Allah Imam Rafii'ye rahmet eylesin, gorusunde isabet etmistir.

5- Uzerine mesh olunan seyin cikarilmasi abdesti bozar mi?

Alimler; Mesti ve benzerini, abdest alip uzerine meshettikten sonra cikaran kimsenin abdesti, bu konudaki uc gorusten tercih edilenine gore sahihtir ve uzerine bir sey lazim gelmez. Bu konuda Seleften, nakiller gelmistir. (Abdurrazzak El-Musannef(809-813) Ibn Ebi Seybe(1/187-188) Beyhaki(1/28290)) Bu gorus, Rasid Halife Ali b. Ebi Talib'in ameline uygundur. Sahih bir senedle beyan edildi ki; O abdest bozdu, sonra abdest aldi ve pabuclari uzerine meshetti, sonra onlari cikartti ve namaz kildi. Bunun sahih goruse uygun oldugudur. Cunku bir kisi; basina meshetse, sonra tiras olsa, abdestte islanan basinin meshini iade etmesi lazim gelmez. Bu gorus, Seyhu'l-Islam Ibn Teymiyye'nin ihtiyar ettigi gorustur. Ibn Teymiyye Ihtiyarat’inda demistir ki;

“Mest ve sarik uzerine mesheden kisinin abdesti, bunlarin cikarilmasiyla ve mesh muddetinin sona ermesiyle bozulmaz. Ve o kimse icin basini meshetmesi ve ayaklarini yikamasi vacip olmaz.” Bu, Hasenu'l-Basri'nin de takip ettigi yoldur. Bu durum; Imam Ahmed'in mezhebindeki sahih goruse gore, uzerine meshedilen killarin yok edilmesi gibidir. Ve Cumhur'un kavli ile Ibn Hazm'in mezhebi de boyledir. (Ihtiyarati Ibni Teymiye(s.15) el Muhalla(2/109))

6- Meshin muddeti ne zaman baslar?

Abdestsizlik halinden sonraki mesh'ten Itibaren baslar. Delili, sahih hadisler ve Omer b. el-Hattab'in fetvalaridir.

Sunnet'e gelince; Muslim'in sahihinde, Sunen-i Erbaa'da, Musnedlerde ve bunlarin disindaki hadis mecmualarinda Sahabe'den bir topluluk tarafindan rivayet edilen hadislerdir. Bu hadislerde Nebi sallallahu aleyhi ve sellem mesh ile emretmistir, bazisinda mesh'e ruhsat vermistir, digerlerinde de mesh'i; mukim icin bir gun bir gece, seferi icin de, uc gun uc gece olarak takdir etmistir. (Muslim(276) Sahihu Ebu Davud(142) Sahihu Tirmizi(83))

Imam Nevevi, (Allah ona rahmet eylesin), Evzai ve Ebu Sevr'in goruslerine dayanarak dedi ki; Mesh muddetinin baslangici, hadesten sonraki mesh ile baslar. Bu durum, Imam Ahmed ve Davud tarafindan da rivayet edilmistir. Bu, Ibn Munzir'in de ihtiyar ettigi, delil yonunden tercihe sayan ve seckin bir rivayettir. Bunun benzeri Omer b. el-Hattab radiyallahu anh tarafindan da hikaye olunmustur. (el Mecmu(1/487))

Ebu Osman En Nehdi demistir ki; "Hz. Omer'in huzurunda bulundugum bir anda, Sa'd b. Ebi Vakkas ve Ibni Omer Halife'ye, mestler uzerine mesh konusunda biri birini sIkayette bulunuyorlardi. Bunun uzerine Hz. Omer soyle dedi: Tam saatine kadar o gunun gece ve gunduzunde mestler uzerine meshedilir." (Abdurrazzak(1/209) sahihtir)

Su gayet aciktir ki, mesh muddeti konusunda Sahabe'den butun rivayet edilenler, bizim bildigimizi dogrular yondedir. Ornek olmak uzere Ibn Ebi Seybe'nin Amr b. El-Haris'den rivayetini zikretmek isterim. Amr b. El-Haris soyle demistir: "Abdullah'la beraber Medain sehrine yolculuk yaptik. Mestlerini cikartmadan uc gun onlarin uzerine meshetti. (Ibn Ebi Seybe(1/180) sahihtir.)

7- Mesh muddetinin sona ermesi abdesti bozar mi?

Nevevi'ye gore, O kisi uzerine bir sey lazim gelmez. Her halukarda tahareti sahihtir. Abdestini bozmadigi muddetce namazini kilar. bu gorus, goruslerin en kuvvetlisidir. Mezhebine muhalif olmasina ragmen Nevevi de bunu ihtiyar ederek soyle demistir:

“Bu mezheb; Hasen-i Basri'den, Katade'den ve Suleyman b. Harb'den Ibn Munzir'in hikaye ettigi ve kendisinin de ihtiyar ettigi mezheptir. Bu gorus, muhtar ve en kuvvetlidir, Bunu, Davud'dan bizim ashabimiz da hikaye etmistir. (El Mecmu(1/527))

Es-Sa'rani bu gorusu, Mizan isimli eserinde Imam Malik'ten nakletmistir. (Mizanul Kubra(1/150)) Ve yine bu gorus; Ibni Hazm'a tabi olarak Seyhu'l-Islam Ibn Teymiyye'nin benimsedigi gorustur. Ibn Teymiyye, bu gorusun tasvipcileri olarak Ibrahim En Nahai ve Ibn Ebi Leyla’yi da zikretmistir. Sonra demistir ki;

“Bu gorus, baskasi caiz olmayan bir gorustur. Zira; Mesh muddetinin son bulmasiyla, abdest azalarindan veya bunlarin bazilarindan abdest bozulur seklinde her hangi bir haber intikal etmedi. Peygamberimiz; Misafir olan kimse icin uc gunden fazla, mukim icin de bir gun bir gece'den fazla meshetmekten men etmistir. Bu hukumden baskasini soyleyen kimse, olmayan seyi habere idhal etmis ve Allah'in Rasulu'nun soylemedigini de soylemis olur. Bunu istemeyerek, yanlislikla yapan kimse icin bir sey lazim gelmez. Fakat bunu; uzerine delilin mevcudiyetinden sonra, bilerek yaparsa buyuk gunahlardan bir gunahi islemis olur. Tahareti ancak, abdesti veya guslu gerektirecek bir hal bozar. Su duruma gore, tahareti sahih olan kimseye hades vaki' olmamissa, o kimse temizdir. Temiz ve pak olan kimseye hades vaki' olmadikca veya hades vaki' olmadigi halde taharetinin bozulduguna dair acik ve kat'i bir nass gelmedigi muddetce namazini kilmak gerekir. Su husus; Mesh muddeti sona ermis ancak, hades vaki' olmamis ve abdest a'zasindan bir kismindan veya tamamindan abdestin bozulduguna dair bir kat'iyyet mevcut degil ise, o kimse temizdir, temizligi sona erinceye kadar namazini kilar. Hades vaki' oldugu takdirde, mestlerini ve ayaklarinda olanlari cikarir ve abdest alir sonra, baska bir vakit icin meshi yeniler. (Elbani Tamamun Nash Fi Ahkamil Mesh(s.92))

8- Mestlerin neresine mesh edilir?

Ali (radiyallahu anh) buyurdular ki: "Eger din insanin fikrine gore olsaydi, mestin altini meshetmek, ustunu meshetmekten evla olurdu. Ancak ben Rasulullah (aleyhissalatu vesselam)'in mestin ustunu meshettigini gordum." (Ebu Davud(162) Darimi(1/181) Darekutni(1/199) Beyhaki(1/292) Elbani el Irva(103))